Sinir liflərini nə qoruyur? - Yaşlanma ilə bağlı mühüm kəşf

Karolin İnstitutunun alimləri yaşlanmaqda olan onurğa beynində gözlənilməz qoruyucu mexanizm aşkar ediblər. Məlum olub ki, orqanın öz immun hüceyrələri sinir liflərinin zədələnməsinin qarşısını almağa kömək edir.

Tədqiqatın nəticələri "Nature Neuroscience" jurnalında dərc edilib.

Yaş artdıqca beyinlə bədən arasında siqnal ötürülməsini təmin edən onurğa beyni tədricən struktur bütövlüyünü itirir. Sinir liflərini əhatə edən qoruyucu təbəqə - miyelin bu prosesə xüsusilə həssasdır. Müxtəlif yaş qruplarına aid siçanlar üzərində aparılan araşdırmalar göstərib ki, onurğa beyninin dorsal sütunlarındakı miyelin zaman keçdikcə zədələnir.

Tədqiqat zamanı müəyyən edilib ki, bu dəyişikliklərdə mikroqliya mühüm rol oynayır. Yaşlanan onurğa beynində mikroqliya hüceyrələri TGF-β adlı siqnal molekulunu aktivləşdirir. Bu molekul bir növ "əyləc" funksiyası yerinə yetirərək mikroqlianın həddindən artıq fəallığını məhdudlaşdırır və miyelinin sonrakı məhv olunmasının qarşısını alır.

Alimlər bildiriblər ki, yaşlı siçanlarda TGF-β istehsalı eksperimental olaraq dayandırıldıqda, bu qoruyucu mexanizm sıradan çıxır. Nəticədə mikroqliya miyelini aktiv şəkildə parçalamağa başlayır ki, bu da hərəkət pozğunluqlarına və digər klinik əlamətlərin yaranmasına səbəb olur.

Müəlliflərin sözlərinə görə, onurğa beyninin bu spesifik bölgəsində oxşar zədələnmələr əvvəllər bəzi nevroloji xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanlarda da müşahidə edilib. Bu tapıntılar sinir sistemini yaşla bağlı dəyişikliklərdən qoruyan mexanizmləri və onların pozulması zamanı patologiyaların niyə inkişaf etdiyini daha dərindən anlamağa imkan verir.